Uống cà phê ở Buôn Ma Thuột: phin, pha máy và buổi thử cà phê

Nhắc đến cà phê Buôn Ma Thuột, nhiều người nghĩ ngay tới một ly đen đậm nhỏ giọt qua phin. Đó là cách quen nhất, nhưng không phải cách duy nhất. Trong thành phố, bạn sẽ gặp cả quầy pha máy, quầy pha thủ công và những buổi thử cà phê nhỏ dành cho người muốn hiểu thứ mình đang uống. Bài này là ghi chép của đội Quầy Cân ở tầng trệt Khách sạn Nâu Rẫy, viết cho khách lần đầu đến và muốn uống cà phê Buôn Ma Thuột cho đúng ý mình. Chúng tôi không nêu tên quán nào; bạn cứ đi và tự chọn.

Cà phê Buôn Ma Thuột: Robusta và Arabica, nói ngắn gọn

Phần lớn cà phê trồng quanh Buôn Ma Thuột là Robusta. Theo hiểu biết phổ biến trong nghề, Robusta thường đậm, đắng rõ, thân dày và nhiều caffeine hơn Arabica; Arabica thường chua thanh và nhiều hương hơn. Đây là xu hướng chung chứ không phải quy tắc tuyệt đối: cách chăm vườn, cách sơ chế và cách rang làm hai mẻ cùng giống có thể khác nhau rất xa.

Vì vậy, khi gọi một ly cà phê Buôn Ma Thuột, đừng ngạc nhiên nếu ly đầu tiên đậm hơn bạn quen. Nếu bạn thích nhẹ, cứ nói với người pha: thêm đá, thêm sữa, hoặc chọn mẻ rang vừa thay vì rang đậm.

Uống phin: chậm mà dễ

Pha phin là cách nhiều gia đình ở đây pha cà phê Buôn Ma Thuột mỗi sáng. Một chiếc phin nhôm hoặc inox, vài muỗng cà phê xay vừa, chút nước sôi để ủ, rồi rót đầy và chờ. Ly đen nóng nhỏ giọt khoảng bốn, năm phút; ai muốn đậm hơn thì nén chặt tay hơn một chút.

Ba kiểu gọi quen thuộc:

• Đen nóng: chỉ cà phê, có thể thêm đường. Kiểu này cho thấy rõ vị của mẻ rang.
• Đen đá: cà phê phin rót lên đá, uống buổi trưa nắng.
• Sữa đá: cà phê phin trộn sữa đặc rồi rót lên đá, ngọt béo, dễ uống với người mới.

Nếu bạn muốn tự pha ở phòng, Suite Gác Rang có sẵn góc pha cà phê với phin và ấm đun. Các phòng khác có ấm đun nước; quầy lễ tân cho mượn phin khi bạn hỏi.

Pha máy và pha thủ công

Pha máy espresso cho ly cà phê nhanh, đặc và có lớp bọt mỏng trên mặt. Với Robusta, một ly espresso thuần thường rất mạnh; nhiều quầy phối Robusta với Arabica để cân lại vị. Từ espresso có thể làm cappuccino, latte hay những kiểu pha có sữa khác.

Pha thủ công (rót nước qua phễu giấy hoặc dụng cụ tương tự) thường dùng hạt rang nhạt hơn, ly nhẹ và trong hơn. Đây là cách để nhận ra hương trái cây hay hương hoa mà một ly phin đậm có thể che mất. Nếu bạn chưa thử Robusta pha thủ công bao giờ, hãy thử một lần ở Buôn Ma Thuột; nhiều người bất ngờ vì nó không đắng như mình nghĩ.

Buổi thử cà phê là gì

Buổi thử cà phê (người trong nghề gọi là cupping) là cách nếm nhiều mẫu cà phê cạnh nhau theo cùng một quy trình, để so sánh cho công bằng. Ở Quầy Cân, buổi thử diễn ra lúc 15:00 hằng ngày, kéo dài 60 phút, giá 120.000 ₫ mỗi người và nhận tối đa 8 khách để ai cũng có chỗ ngồi quanh bàn. Một buổi thường đi qua các bước sau:

• Ngửi khô: ngửi bột cà phê vừa xay trong từng chén, ghi lại cảm nhận đầu tiên.
• Rót nước: rót nước nóng vào từng chén và chờ vài phút cho bột nổi thành lớp váng.
• Phá váng: dùng thìa gạt lớp váng và cúi xuống ngửi ngay, đây là lúc mùi hương rõ nhất.
• Nếm: múc một thìa nhỏ, húp nhanh để cà phê lan khắp miệng, rồi so sánh độ đắng, độ chua, độ ngọt và hậu vị giữa các chén.

Bạn không cần biết gì trước. Người dẫn sẽ giải thích từng bước bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh, và cuối buổi bạn sẽ biết mình thích mẻ rang cà phê Buôn Ma Thuột nào để mua mang về. Đặt chỗ ở trang Quầy cà phê & bữa sáng hoặc nhắn lễ tân.

Mua cà phê Buôn Ma Thuột mang về

Cà phê là món quà nhiều người mang về từ Buôn Ma Thuột. "Buôn Ma Thuột" cũng là chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho cà phê Robusta của Đắk Lắk. Theo bài của Báo Nhân Dân về quy chế quản lý chỉ dẫn địa lý này, quy chế mới của tỉnh có hiệu lực từ ngày 3/1/2025; sản phẩm muốn mang chỉ dẫn này phải được trồng trong vùng bản đồ khu vực địa lý, đạt tính chất, chất lượng riêng, và người dùng phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng còn hiệu lực.

Vì vậy, khi thấy bao bì ghi cà phê Buôn Ma Thuột, bạn có thể hỏi người bán về giấy chứng nhận ấy. Vài điều nên hỏi thêm khi mua:

• Ngày rang: cà phê ngon nhất trong vài tuần sau khi rang; hỏi ngày rang thay vì chỉ xem hạn dùng.
• Rang mộc hay tẩm: nếu bạn muốn vị cà phê thuần, hãy hỏi người bán đây có phải cà phê rang mộc, không tẩm thêm hương liệu hay không.
• Hạt hay bột: mua hạt giữ hương lâu hơn; nếu nhà không có máy xay, nhờ xay theo đúng cách pha của bạn (phin, máy hay pha thủ công).
• Giống và vùng: hỏi đây là Robusta, Arabica hay hỗn hợp, và trồng ở đâu. Người bán tử tế thường vui khi được hỏi.

Đóng gói kín, tránh nắng, và đừng cất cà phê trong tủ lạnh chung với đồ ăn có mùi.

Một ngày uống cà phê Buôn Ma Thuột gợi ý

Buổi sáng, xuống Quầy Cân uống một ly đen nóng cùng bữa sáng (gồm trong giá phòng, phục vụ 6:30–9:30). Giữa trưa, thử một ly sữa đá ở bất kỳ quán vỉa hè nào bạn thấy đông người địa phương. Chiều 15:00, ngồi vào bàn thử cà phê để so sánh vài mẻ rang. Tối, đi bộ ra phía Quảng trường 10/3 và kết thúc bằng một ly pha thủ công. Nếu còn ngày, đặt chuyến nửa ngày thăm vườn cà phê ngoại thành ở trang Cà phê & buôn làng để thấy cây cà phê ngoài đời.

Uống cà phê Buôn Ma Thuột không có cách nào là đúng duy nhất. Điều chúng tôi muốn là bạn rời thành phố với một ly mình thật sự thích, và biết vì sao mình thích nó.

Khách sạn Nâu Rẫy và Quầy Cân là cơ sở minh họa của web mẫu Sổ Lưu Trú; giá trong bài là ví dụ.